Zaraz po wyzwoleniu część czynnych przed wojną spółdzielni rzemieślniczych reaktywowało swą działalność. Już w 1945 r. działalność handlową podjęły 24 spółdzielnie, a w roku następnym liczba spółdzielni — wówczas już pomocniczych — wzrosła do 59. Pod względem ogólnego nadzoru, kontroli i instruktażu spółdzielnie te podlegały Związkowi Rewizyjnemu Spółdzielni RP, natomiast nie posiadały centrali gospodarczej. W celu wypełnienia przynajmniej w pewnym stopniu tej luki wprowadzono do statutu powołanej w połowie 1946 r. Rzemieślniczej Centrali Zaopatrzenia i Zbytu przepis zobowiązujący ją do współpracy i opieki nad rzemieślniczymi spółdzielniami pomocniczymi. Pomimo nieco innego charakteru tej Centrali mogła ona podjąć zadania centrali gospodarczej spółdzielni pomocniczych, ponieważ działała w tym samym środowisku i spełniała podobne funkcje, a następnie — po nawiązaniu odpowiednich kontaktów ze spółdzielniami — stopniowo mogła przekształcić się w taką centralę.
Rzemieślnicza Centrala Zaopatrzenia i Zbytu została powołana .przez samorząd gospodarczy rzemiosła jako spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, której udziałowcami były poszczególne izby rzemieślnicze. Potrzeba stworzenia takiej organizacji gospodarczej wynikała z charakteru przemian, jakie zaszły w gospodarce narodowej po wyzwoleniu. Przejęcie przez państwo kluczowych gałęzi przemysłu, skoncentrowanie w odpowiednich instytucjach państwowych prawa dysponowania surowcami oraz wprowadzenie planowania gospodarczego spowodowało konieczność powołania organizacji działającej na styku gospodarki wtedy socjalistycznej i indywidualnych warsztatów rzemieślniczych.
